Wie zaterdag ChatGPT opent, vindt een kortere modellenlijst. OpenAI haalt GPT-4.5 weg uit de modellenkiezer en geeft je nog twee dagen om je Custom GPTs te controleren. In augustus volgt o3, het reasoning-model. Niet dramatisch, maar wel iets om even te checken voordat maandag een klantofferte er ineens anders uitziet dan je gewend was.
Wat verdwijnt er precies uit ChatGPT?
Op zaterdag 27 juni verdwijnt GPT-4.5 uit de ChatGPT-modellenkiezer. Betaalde gebruikers op Plus, Team en Enterprise konden dit model sinds begin 2025 handmatig selecteren als alternatief voor de standaard GPT-5-modellen. Na zaterdag is die optie weg.
De volgende in de rij is o3. Dat reasoning-model verdwijnt op 26 augustus uit ChatGPT, met een langere overgangsperiode van negentig dagen tegenover dertig voor GPT-4.5. Het verschil in doorlooptijd zegt iets: OpenAI schat in dat o3 dieper in workflows zit en geeft teams meer tijd om reasoning-taken over te zetten.
Even voor de context: in de OpenAI API is GPT-4.5 al sinds 14 juli 2025 niet meer beschikbaar. Developers die de API gebruiken, merken niets van deze wijziging. Het gaat puur om het ChatGPT-interface, de website en de app. Dat maakt het extra opvallend dat OpenAI er een jaar over deed om hetzelfde model ook uit de consumenteninterface te halen.
| Model | Verdwijnt uit ChatGPT | Status in API | Opvolger | Sunset-periode |
|---|---|---|---|---|
| GPT-4.5 | 27 juni 2026 | Al verwijderd (juli 2025) | GPT-5.5 | 30 dagen |
| o3 | 26 augustus 2026 | Tot 11 december 2026 | GPT-5.5 | 90 dagen |
| o3-pro | 26 augustus 2026 | Tot 11 december 2026 | GPT-5.5-pro | 90 dagen |
Wat maakte GPT-4.5 eigenlijk bijzonder?
GPT-4.5 was het grootste model in de GPT-4-generatie. Langzamer en duurder dan GPT-4o, maar merkbaar beter in genuanceerde schrijftaken, complexe redeneringen en lange gesprekken. Het was het model dat je selecteerde als je iets zorgvuldigs nodig had, niet iets snels.
Het verschil is te vergelijken met een snelle e-mail versus een doordacht memo. GPT-4o schreef de e-mail, GPT-4.5 het memo. Die keuze verdwijnt nu, maar eerlijk gezegd is GPT-5.5 in vrijwel alle taken sterker dan GPT-4.5 was. Je verliest een optie, maar je krijgt er een beter model voor terug.
Toch zijn er gebruikers die zweren bij het specifieke gedrag van GPT-4.5: de manier waarop het formuleert, de lengte van antwoorden, de stijl. Die subtiliteiten zijn niet altijd terug te vinden in benchmarks maar wel in de dagelijkse output die je team gewend is. Wie jarenlang met dezelfde schrijver werkt, merkt het als er een andere hand aan de pen zit, ook als die ander technisch beter schrijft.
Het hallucinatiepercentage was daarbij een punt van aandacht. Volgens data van Vectara had GPT-4.5 een vergelijkbaar foutenpercentage als andere GPT-4-modellen, terwijl GPT-5.5 daar aanzienlijk op verbeterd is. Dat is een reëel voordeel van de overstap, vooral voor zakelijk gebruik waar feitelijke correctheid belangrijk is.
Wat gebeurt er met je Custom GPTs?
Custom GPTs die op GPT-4.5 staan ingesteld, schakelen na de deadline automatisch over naar het standaardmodel. Op dit moment is dat GPT-5.5.
Dat klinkt onschuldig. Het is het ook, meestal. GPT-5.5 scoort op vrijwel alle benchmarks hoger: codering, redeneren, meertaligheid. Maar "beter" is niet hetzelfde als "identiek". Als jouw Custom GPT is afgestemd op het specifieke gedrag van GPT-4.5, een bepaalde schrijfstijl, een manier van redeneren, een fijn afgestelde system prompt, kan de overstap subtiele verschuivingen in de output geven.
Wacht even, is dat echt een probleem? Ja, als je team dagelijks vertrouwt op de output van een Custom GPT voor klantcommunicatie, rapporten of analyses. Een voorbeeld: je hebt een Custom GPT die offertes samenvat in een vast formaat. De toon kan net iets formeler worden, de structuur iets anders. Niet verkeerd, maar anders. En "anders" is precies wat je niet wilt ontdekken als het document al bij de klant ligt.
De impact hangt af van hoe je ChatGPT gebruikt. Als je het standaardmodel gebruikt en nooit handmatig GPT-4.5 selecteerde, verandert er niets voor je. Maar teams die bewust voor GPT-4.5 kozen voor specifieke taken, voelen de wissel het meest.
Overigens geldt hetzelfde straks voor o3-afhankelijke workflows. Als je team o3 gebruikt voor complexe analyses of redeneerketens, bereid je dan nu al voor op de overstap naar GPT-5.5 in augustus. Het model verandert, de prompts moeten soms mee.
Zo controleer je je workflows voor zaterdag
De check kost een halfuur. Dit doe je:
- Ga naar chatgpt.com/gpts/mine. Daar staan al je Custom GPTs.
- Open elke Custom GPT en check het ingestelde model. Staat er GPT-4.5? Dan schakelt hij zaterdag automatisch over.
- Zet het model handmatig op GPT-5.5. Zo kun je nu al testen hoe de output verandert, in plaats van zaterdag verrast te worden.
- Test de output met je standaard-prompts. Voer dezelfde vragen in die je team dagelijks gebruikt. Vergelijk de antwoorden. Let op toon, structuur en inhoudelijke afwijkingen.
- Bewaar je system prompts. Als de output op GPT-5.5 niet bevalt, kun je de prompt aanpassen. Een system prompt die werkte voor GPT-4.5 heeft soms een andere formulering nodig voor GPT-5.5.
Gebruik je o3 voor reasoning-taken? Dan heb je tot 26 augustus, maar begin nu al met testen op GPT-5.5. De overstap gaat dezelfde kant op en je hebt nu de tijd om rustig te vergelijken.
Hoeveel kost dit je als Nederlandse ChatGPT-gebruiker?
Niets extra. Je ChatGPT Plus-abonnement blijft €22 per maand, Team is €27 per gebruiker per maand. Je verliest een model uit de kiezer, maar GPT-5.5 dat ervoor in de plaats komt is in de meeste gevallen sterker. Het abonnement wordt dus niet minder waard.
Er is wel een aandachtspunt voor bedrijven die naast ChatGPT ook de OpenAI API gebruiken voor eigen integraties. De o3-vervanging GPT-5.5 heeft een ander prijsmodel per token. Als je o3 in API-integraties hebt zitten, check dan de kosten voordat de API-migratie in december plaatsvindt. De volledige tokenkosten per model hebben we eerder op een rij gezet.
ChatGPT heeft wereldwijd meer dan 900 miljoen wekelijkse actieve gebruikers, volgens cijfers van OpenAI uit juni 2026. Met een marktaandeel van 61,8 procent in AI-zoektools is het veruit de meest gebruikte AI-tool ter wereld, blijkt uit onze ChatGPT-statistieken. In Nederland is ChatGPT de standaard AI-tool op kantoor. Uit de adoptiecijfers van TheAIDaily blijkt dat het merendeel van de Nederlandse bedrijven die AI inzetten, ChatGPT als primaire tool gebruikt. De modelwissel raakt daarmee een flink deel van de markt, ook al merken de meeste gebruikers het nauwelijks omdat ze het standaardmodel gebruiken en nooit handmatig GPT-4.5 kozen.
Alle AI-providers doen hetzelfde
Dit is niet uniek voor OpenAI. Alle grote AI-providers consolideren hun modellenlijst op dit moment.
Anthropic haalde eerder deze maand Claude Sonnet 4 en Opus 4, de april 2025-versies, uit de API. Vervanger: Claude Sonnet 4.6 en Opus 4.8. Google verving Gemini 2.5 Flash door de snellere Gemini 3.5 Flash. Het patroon is overal hetzelfde: minder modellen, maar beter. De prestatiekloof tussen het beste en het tiende model is nog maar 5,4 procent, blijkt uit het Stanford HAI AI Index Report 2026. De modellen groeien naar elkaar toe.
Dit is alsof je favoriete restaurant de helft van de kaart schrapt en belooft dat de resterende gerechten beter zijn. Waarschijnlijk klopt dat, maar je wilt het even proeven voordat er gasten komen.
Voor jou als gebruiker betekent het twee dingen. Je hoeft minder te kiezen, want een modellenkiezer met drie opties is bruikbaarder dan een met vijftien. Maar je wordt ook afhankelijker van minder modellen. Als GPT-5.5 een dag uitvalt, heb je geen GPT-4.5 meer als fallback.
Dat is de strategische les. Bedrijven die hun hele AI-workflow op een provider en een model bouwen, nemen een concentratierisico. Of je nu kiest voor ingebouwde AI of een los abonnement, diversificatie loont. Wie Claude of Gemini als backup klaar heeft staan, slaapt een stuk rustiger. Niet omdat GPT-5.5 onbetrouwbaar is, maar omdat afhankelijkheid van een enkele leverancier altijd een risico is.
Wat zegt OpenAI er zelf over?
Opvallend genoeg: weinig. OpenAI publiceerde de modelverwijdering via een helpcenter-artikel en de API-deprecatiepagina, niet via een groot blogbericht. Geen fanfare, geen CEO-tweet. Een stille opruimactie.
Dat past bij de strategie. OpenAI wil dat je niet nadenkt over welk model je gebruikt. De toekomst is GPT-5.x voor alles: e-mail, code, analyse, klantenservice. Modelselectie moet een developerprobleem zijn, geen gebruikersprobleem. Dat is tenminste het idee.
In de praktijk zijn er genoeg teams die bewust voor een specifiek model kozen. Voor hen is een stille verwijdering minder prettig dan een duidelijke migratiegids. Maar de aftelklok tikt en je hebt nog twee dagen.
Wat kun je hier morgen mee?
De directe actie is helder: check vandaag je Custom GPTs, test ze op GPT-5.5 en bewaar je system prompts. Een halfuur werk dat je maandag een verrassing bespaart.
De bredere les is strategischer. AI-providers consolideren hun modellen in een tempo dat steeds hoger ligt. Het modellenlandschap dat je team gisteren kende, kan morgen anders zijn. Wie actief bijhoudt wat AI het bedrijf kost en regelmatig test, hoeft niet te schrikken als er weer een model verdwijnt. Want dat gaat gebeuren, keer op keer.
Drie actiepunten voor deze week:
- Check je Custom GPTs op chatgpt.com/gpts/mine en schakel handmatig over naar GPT-5.5.
- Test de output van je belangrijkste workflows op het nieuwe model.
- Overweeg een tweede AI-provider als backup. Claude, Gemini en Copilot zijn volwassen genoeg om morgen over te stappen als dat nodig is.
