AI energiesector statistieken 2026

Hoeveel energie verbruikt AI wereldwijd?

Datacenters verbruikten in 2024 wereldwijd 415 terawattuur (TWh) aan elektriciteit, goed voor 1,5% van het mondiale totaal. Dat is meer dan het jaarlijkse verbruik van Zuid-Afrika. Het International Energy Agency (IEA) noemt AI de belangrijkste aanjager van de groei en verwacht dat het verbruik tegen 2030 richting de 945 TWh gaat, vergelijkbaar met het totale elektriciteitsverbruik van Japan.

Het elektriciteitsverbruik van datacenters groeit sinds 2017 met circa 12% per jaar, ruim vier keer sneller dan het mondiale totaalverbruik. Die groei wordt steeds meer gedreven door AI-workloads: het IEA schat dat AI inmiddels verantwoordelijk is voor 5 tot 15% van alle datacenterstroom. Naar verwachting neemt dat aandeel de komende jaren fors toe doordat AI-inferentie (het daadwerkelijk gebruik van modellen) qua energievraag de training begint te overstijgen.

Eén ChatGPT-prompt verbruikt gemiddeld 2,9 wattuur, ruim tien keer zoveel als een reguliere Google-zoekopdracht van circa 0,3 wattuur (EPRI, 2025). Bij een geschat gebruik van 900 miljoen wekelijkse gebruikers loopt dat snel op. Daarnaast kost het trainen van grote AI-modellen enorme hoeveelheden energie: de training van xAI's Grok 4 produceerde 72.816 ton CO2, vergelijkbaar met de jaarlijkse uitstoot van circa 15.000 auto's (Stanford HAI, 2026).

• De energievraag van datacenters groeide sinds 2017 met gemiddeld 12% per jaar, ruim vier keer sneller dan het mondiale elektriciteitsverbruik als geheel (IEA, 2025).
• Een typisch AI-datacenter verbruikt evenveel elektriciteit als 100.000 huishoudens, en de grootste faciliteiten in aanbouw zijn twintig keer zo energieintensief (IEA, 2025).
• AI-inferentie verbruikt per query circa 2,9 wattuur, ruim tien keer zoveel als een reguliere zoekopdracht van 0,3 wattuur (EPRI, 2025).
• Het trainen van grote modellen produceert tienduizenden tonnen CO2: de training van Grok 4 kwam uit op 72.816 ton, vergelijkbaar met de jaarlijkse uitstoot van circa 15.000 personenauto's (Stanford HAI, 2026).
• Qua kapitaalintensiteit is een AI-datacenter volgens het IEA circa tien keer kapitaalintensiever dan een aluminiumsmelterij, wat de enorme investeringsdruk verklaart (IEA, 2025).

Bronnen: IEA, Energy and AI (2025); IEA, Electricity 2026; Electric Power Research Institute (EPRI, 2025); Stanford HAI AI Index 2026; Google milieurapport 2024

Datacenters in Nederland: stroomverbruik en groei

Nederland is een van de grootste datacentermarkten van Europa. In 2024 werd 5.100 GWh aan elektriciteit geleverd aan datacenters, goed voor 4,6% van het totale Nederlandse elektriciteitsverbruik. Dat staat gelijk aan het stroomverbruik van bijna 2 miljoen woningen.

Het CBS registreert circa 200 datacenters in Nederland, waarvan het merendeel rondom Amsterdam. De 45 grootste faciliteiten (met elk meer dan 10 GWh jaarverbruik) zijn samen verantwoordelijk voor ongeveer 90% van het totale datacenterverbruik. Het aandeel van datacenters in het nationale stroomverbruik is sinds 2017 ruim verdrievoudigd, van 1,5% naar 4,6%.

De groei vlakt weliswaar af (37% sinds 2021, tegen 58% in de periode 2018-2021), maar de absolute toename is nog steeds aanzienlijk. De Nederlandse datacentermarkt had in 2024 een omvang van $1,23 miljard en groeit naar verwachting naar $2,80 miljard in 2026, een jaarlijkse groei van 17,5% (Research and Markets, 2026). Het IT-vermogen bereikte eind 2025 circa 1,5 GW en groeit naar verwachting met 12% per jaar richting 2,8 GW in 2031.

• Het totale datacenterverbruik in Nederland steeg sinds 2021 met 37% naar 5.100 GWh, vergelijkbaar met het elektriciteitsverbruik van bijna 2 miljoen woningen (CBS, 2025).
• De concentratie is hoog: circa 45 grote faciliteiten zijn samen verantwoordelijk voor 90% van het totale verbruik, terwijl Nederland in totaal circa 200 datacenters telt (CBS, 2025).
• Het IT-vermogen van Nederlandse datacenters bereikte eind 2025 circa 1,5 GW en groeit naar verwachting met 12% per jaar richting 2,8 GW in 2031 (Cushman & Wakefield, 2026).
• De marktomvang van de Nederlandse colocatiemarkt groeit van $1,23 miljard (2024) naar $2,80 miljard in 2026, een jaarlijkse stijging van 17,5% (Research and Markets, 2026).

Bronnen: CBS, Elektriciteit geleverd aan datacenters 2017-2024 (december 2025); Cushman & Wakefield, EMEA Data Centre Update H2 2025 (2026); Research and Markets, Netherlands Data Center Colocation Databook (2026)

Hyperscaler-investeringen in Nederlandse datacenters

Ondanks het restrictieve beleid investeren de grote Amerikaanse techbedrijven miljarden in Nederlandse datacentercapaciteit. De drie grootste hyperscalers hebben samen circa €7 miljard toegezegd, voornamelijk op locaties buiten Amsterdam waar nog netcapaciteit beschikbaar is.

Google is de grootste investeerder met een cumulatief commitment van €3,7 miljard, verspreid over meerdere locaties waaronder Eemshaven en Middenmeer. Een door Google geciteerde Deloitte-studie schat de jaarlijkse economische impact van deze datacenters op €1,96 miljard voor de Nederlandse economie. Microsoft bouwt een groot datacentercomplex in de Wieringermeer met een geschatte investering van circa €2 miljard, en Amazon trekt tussen 2025 en 2027 meer dan €1,4 miljard uit voor AWS-infrastructuur in Nederland.

Daarnaast investeert de overheid in nationale AI-rekencapaciteit. De AI Factory Groningen ontvangt €200 miljoen aan publieke financiering (verdeeld over Rijk, EU en regio) voor een nieuwe nationale supercomputer. Een ambitieuzer plan, het voorstel van de commissie-Wennink voor een AI-gigafabriek in Rotterdam ter waarde van €22,5 miljard, is vooralsnog een advies zonder concrete toezegging.

• Google investeerde cumulatief €3,7 miljard in Nederlandse datacenter-infrastructuur, waarmee het de grootste private AI-investeerder in het land is (Google Cloud, 2025).
• De jaarlijkse economische impact van Googles Nederlandse datacenters wordt geschat op €1,96 miljard, inclusief directe en indirecte werkgelegenheid (Deloitte/Google, 2025).
• Microsoft bouwt in de Wieringermeer een datacentercomplex met een geschatte investering van circa €2 miljard, op een locatie die is uitgezonderd van het hyperscale-verbod vanwege toegang tot offshore windenergie (DataCenterDynamics, 2025).
• De drie hyperscalers samen investeren circa €7 miljard in Nederlandse datacentercapaciteit, ruim 35 keer het budget van de publiek gefinancierde AI Factory Groningen (bedrijfspersberichten, 2025).

Bronnen: Google Cloud, investeringsaankondiging (2025); DataCenterDynamics, Microsoft Wieringermeer (2025); Amazon, AWS-investering Nederland (2025); Rijksoverheid, AI Factory Groningen (juni 2025); Deloitte/Google, economische impactanalyse (2025)

AI-toepassingen in de energiesector

Tegenover het energieverbruik van AI staat een groeiend arsenaal aan toepassingen waarmee AI de energiesector zelf efficienter maakt. Van slimme netbesturing tot voorspellend onderhoud aan windturbines: AI-toepassingen besparen energie, verlagen kosten en verbeteren de betrouwbaarheid van de energievoorziening.

Het meest geciteerde voorbeeld van AI-energiebesparing is Google DeepMinds datacenterkoeling: door neurale netwerken te trainen op sensordata uit duizenden meetpunten (temperatuur, luchtvochtigheid, vermogen) reduceerde het bedrijf de energie voor koeling met 40%, wat zich vertaalde in een PUE-verlaging (Power Usage Effectiveness) van 15%. Deze technologie is inmiddels beschikbaar voor alle bedrijven die op Google Cloud draaien.

In de wind- en zonne-energiesector levert AI-gestuurd voorspellend onderhoud (predictive maintenance) meetbare resultaten. Operators die deze technologie inzetten rapporteren 30 tot 50% minder ongeplande uitval en 10 tot 20% hogere vlootbeschikbaarheid. Een case study bij een zonnepark van 75 MW liet zien dat AI met 12.000 sensoren een anomalie-detectienauwkeurigheid van 94,3% bereikte en de ongeplande downtime met 47% verlaagde, goed voor een jaarlijkse besparing van $425.000.

• Google DeepMinds AI-koeling reduceerde de energie voor datacenterkoeling met 40% en verlaagde de PUE met 15%, inmiddels beschikbaar voor alle Google Cloud-klanten (Google DeepMind, 2025).
• Bij windturbines verlaagt AI-gestuurd predictive maintenance de ongeplande uitval met 30 tot 50% en verhoogt het de vlootbeschikbaarheid met 10 tot 20% (IoT Analytics, 2025).
• Het Nederlandse Dexter Energy haalde in 2025 een Series C van €23 miljoen op voor AI-gestuurde energiehandel, terwijl Gradyent €28 miljoen ophaalde voor AI-optimalisatie van warmtenetwerken (Dealroom, 2025).
• Het IEA schat dat AI wereldwijd 175 GW aan transmissiecapaciteit kan ontsluiten door slim congestiebeheer en dynamische netbesturing, zonder fysieke netverzwaring (IEA, 2025).
• Zonneparken met AI-monitoring bereiken een anomalie-detectienauwkeurigheid van 94% en verlagen ongeplande downtime met 47%, wat bij een 75 MW-park jaarlijks $425.000 bespaart (IoT Analytics/case study, 2025).

Bronnen: Google DeepMind, datacenter cooling optimization (2025); IoT Analytics, Predictive Maintenance Market Report (2025); GlobalData, AI in Power Industry (2025); Dealroom.co, Dexter Energy en Gradyent funding (2025); IEA, Energy and AI (2025)

Marktomvang AI in de energiesector

De mondiale markt voor AI-toepassingen in de energiesector groeit explosief, al lopen de schattingen van marktonderzoekbureaus sterk uiteen. MarketsandMarkets raamt de markt op $8,91 miljard in 2024, groeiend naar $58,66 miljard in 2030 met een CAGR van 36,9%. Grand View Research komt lager uit: $5,1 miljard in 2025, groeiend naar $22,2 miljard in 2033 (CAGR 20,4%).

Het verschil tussen de twee ramingen weerspiegelt uiteenlopende definities van de markt: MarketsandMarkets neemt een breder spectrum aan AI-diensten en hardware mee, terwijl Grand View Research conservatiever afbakent. Beide bureaus zijn het eens over de richting: de markt groeit met dubbelcijferige percentages, gedreven door de adoptie van AI in netbeheer, hernieuwbare-energievoorspelling en asset management.

• De mondiale AI-in-energiemarkt wordt door MarketsandMarkets geraamd op $8,91 miljard in 2024, groeiend naar $58,66 miljard in 2030 (CAGR 36,9%), terwijl Grand View Research conservatiever uitkomt op $5,1 miljard in 2025 naar $22,2 miljard in 2033 (MarketsandMarkets/Grand View Research, 2025).
• Software en analytics vormen het grootste segment met een marktaandeel van 69,2% in 2025, gedreven door de groeiende inzet van AI-platforms voor energieopwekking, transmissie en distributie (Grand View Research, 2025).
• De Europese deelmarkt had in 2025 een omvang van circa $1,02 miljard en groeit naar verwachting naar $1,30 miljard in 2026, een jaarlijkse stijging van 27,8% (Market Data Forecast, 2025).

Bronnen: MarketsandMarkets, AI in Energy Market Report (2025); Grand View Research, AI in Energy Market Report (2025); Market Data Forecast, Europe AI in Energy Market (2025)

Kernenergie en hernieuwbare energie voor AI-datacenters

De onverzadigbare energiehonger van AI-datacenters drijft techbedrijven naar een onverwachte energiebron: kernenergie. In 2025 en 2026 sloten Microsoft, Google, Amazon en Meta samen contracten voor meer dan 8,9 GW aan nucleaire capaciteit, varieerend van heropende reactoren tot gloednieuwe small modular reactors (SMR's).

De schaal van deze contracten is opmerkelijk. De nucleaire capaciteit die vier techbedrijven voor AI-datacenters hebben vastgelegd, is bijna zes keer het totale IT-vermogen van alle Nederlandse datacenters bij elkaar (TheAIDaily op basis van bedrijfspersberichten en DDCA). Meta's Prometheus-project alleen al, met een beoogde nucleaire capaciteit van 6,6 GW, overtreft de huidige IT-capaciteit van de gehele Nederlandse datacentersector ruim vier keer.

• Microsoft sloot een 20-jarig contract met Constellation Energy voor de heropening van de Three Mile Island-reactor (835 MW), omgedoopt tot Christopher M. Crane Clean Energy Center, met een geschatte waarde van $16 miljard (Microsoft/Constellation, 2024-2026).
• Google tekende met Kairos Power voor de eerste commerciele SMR-vloot in de VS (500 MW), gericht op operationele eenheden vanaf 2030 (Google, 2025).
• Amazon investeert meer dan $20 miljard in de omvorming van het Susquehanna-complex tot een AI-datacampus van 960 MW, waarvoor het een 10-jarig stroomcontract sloot met Talen Energy (Amazon/Talen, 2024).
• Meta kondigde begin 2026 het Prometheus-project aan met een beoogde nucleaire inkoop van 6,6 GW, het grootste nucleaire AI-energiecontract tot nu toe (Meta, 2026).
• De nucleaire capaciteit die deze vier bedrijven voor AI vastlegden (8,9 GW) is bijna zes keer het totale IT-vermogen van alle Nederlandse datacenters (1,5 GW), een maatstaf voor de schaal van de wereldwijde AI-energierace (TheAIDaily op basis van bedrijfspersberichten en DDCA).

Bronnen: Microsoft/Constellation Energy, Three Mile Island PPA (2024-2026); Google, Kairos Power SMR-deal (2025); Amazon/Talen Energy, Susquehanna-contract (2024); Meta, Prometheus-aankondiging (2026); Dutch Data Center Association (DDCA), capaciteitsoverzicht (2025); TheAIDaily op basis van bedrijfspersberichten + DDCA (vergelijking NL IT-vermogen)

Datacenterverbruik per EU-land

Nederland is binnen Europa een van de grootste datacentermarkten, maar staat daarin niet alleen. Het datacenterverbruik is sterk geconcentreerd in een handvol landen, met Ierland als extreme uitschieter. Een vergelijking per inwoner laat zien hoe uiteenlopend de druk op het elektriciteitsnet per land is.

Ierland is met afstand het meest belaste EU-land: datacenters nemen daar 21% van de nationale elektriciteit voor hun rekening, wat neerkomt op circa 1.275 kWh per inwoner. Nederland zit op 285 kWh per inwoner, ruim boven het EU-gemiddelde van 213 kWh maar ver onder het Ierse niveau. Duitsland komt uit op circa 238 kWh per inwoner, ondanks een veel groter absoluut datacenterverbruik, doordat het land 84 miljoen inwoners telt.

Op EU-niveau verbruikten datacenters in 2024 samen 96 TWh, goed voor 3,1% van de totale Europese stroomvraag. De European Commission verwacht dat dit oploopt naar 168 TWh in 2030 en 236 TWh in 2035, een toename van bijna 150% in tien jaar. De druk op het Europese net is daarmee een gedeeld probleem, maar de intensiteit verschilt sterk per land.

• In Ierland nemen datacenters 21% van de nationale elektriciteit voor hun rekening, waardoor het land per inwoner circa 1.275 kWh aan datacenterverbruik kent, veruit het hoogste in de EU (Eurostat/IEA, 2025).
• Nederland staat met 285 kWh per inwoner op de derde plek in de EU na Ierland en Denemarken, 34% boven het EU-gemiddelde van 213 kWh (TheAIDaily op basis van CBS, Eurostat en IEA).
• Het totale Europese datacenterverbruik van 96 TWh in 2024 groeit naar verwachting naar 168 TWh in 2030 en 236 TWh in 2035, een toename van bijna 150% in tien jaar (Europese Commissie/Ember, 2025).
• Nederland slokt een groeiend deel van de Europese koek op: bij het TenneT-scenario (24 tot 29 TWh datacentervraag in 2030) komt Nederland uit op naar schatting 14 tot 17% van het verwachte EU-datacenterverbruik (168 TWh), tegen circa 5% nu, terwijl het land maar 4% van de EU-bevolking telt. De realisatie hangt af van het TenneT-groeitempo en hoe snel andere lidstaten meegroeien (TheAIDaily op basis van TenneT en Ember).
• Frankrijk heeft met circa 120 kWh per inwoner een relatief laag datacenterverbruik, deels doordat het land minder is gepositioneerd als Europese datahub dan Nederland en Ierland (Eurostat, 2025).
• De EU Energy Efficiency Directive verplicht vanaf 2024 alle datacenters boven 500 kW om hun energieverbruik te rapporteren, wat voor het eerst vergelijkbare data oplevert per lidstaat (Europese Commissie, 2024).

Bronnen: CBS, Elektriciteit geleverd aan datacenters (2025); Eurostat, Energy statistics (2025); IEA, Energy and AI (2025); Europese Commissie, Energy Efficiency Directive datacenter-rapportage (2024); Ember, Grids for Data Centres in Europe (2025); TenneT, scenario's voor toekomstig energiesysteem (2025); TheAIDaily op basis van CBS, Eurostat en IEA (per-capita berekening) en op basis van TenneT en Ember (NL-aandeel EU-verbruik 2030)

Belangrijkste conclusies

• Datacenters verbruiken wereldwijd 415 TWh en dat verdubbelt naar ~945 TWh in 2030. AI is volgens het IEA de belangrijkste aanjager van die groei, met een jaarlijks groeitempo van 12% sinds 2017.
• Nederland is een Europese datacenter-hotspot: met 4,6% van het nationale stroomverbruik en 285 kWh per inwoner zit het land ruim boven het EU-gemiddelde, en bij het TenneT-groeiscenario bereikt het rond 2032-2033 het huidige Ierse niveau.
• Het netto-klimaateffect van AI is potentieel sterk positief: het potentiele besparingsvermogen (5-10% mondiale emissies, gelijk aan de EU-uitstoot) is 10 tot 20 keer groter dan de huidige CO2-voetafdruk van datacenters, al zijn de besparingen vooralsnog potentieel terwijl het verbruik reeel is.
• Nederlandse netcongestie begrenst de groei: Amsterdam blokkeert nieuwe datacenters tot 2030 en nationaal geldt een hyperscale-verbod boven 70 MW, waardoor investeringen verschuiven naar Noord-Nederland.
• Hyperscalers investeren ~€7 miljard in NL, 35 keer het publieke budget van de AI Factory Groningen, wat de dominantie van buitenlands privaat kapitaal in de Nederlandse AI-infrastructuur illustreert.
• De AI-in-energiemarkt groeit naar $58,7 miljard in 2030 (CAGR 36,9%), gedreven door toepassingen als predictive maintenance (30-50% minder uitval), datacenterkoeling (40% energiebesparing) en smart grids.
• Techbedrijven contracteren massaal kernenergie (8,9 GW, bijna 6x het totale NL datacenter-IT-vermogen), als antwoord op de energiehonger die hernieuwbare bronnen alleen niet kunnen stillen.