Sinds vorige week zit er een ChatGPT-sidebar in Excel en Google Sheets. Je typt wat je nodig hebt en de add-in bouwt het werkblad, schrijft formules, schoont data op en legt bestaande spreadsheets uit die iemand anders jaren geleden heeft gebouwd. Het opvallendste: zelfs de gratis versie van ChatGPT kan het. Voor wie al betaalt voor Microsoft Copilot in Excel wordt de keuze nu een stuk lastiger.
Wat doet die sidebar precies in je spreadsheet?
De ChatGPT-sidebar is een officiële OpenAI-add-in die als paneel naast je werkblad verschijnt, aangedreven door GPT-5.5. Je beschrijft in gewoon Nederlands wat je wilt en ChatGPT voert het uit, niet als losse suggesties die je zelf moet overnemen, maar als concrete wijzigingen in je cellen. Met een goedkeuringsknop ertussen.
Wacht even, dat klinkt alsof elk spreadsheet-tooltje dit doet. Het verschil zit in de diepte. ChatGPT leest je bestaande werkmap mee: de formules, de celrelaties, de conditionele opmaak, de benoemde bereiken. Als je zegt "voeg een scenario toe waarin de grondstofkosten 15 procent stijgen", past het niet alleen de getallen aan maar propageert het de herberekeningen door je hele celketen heen.
Een voorbeeld dat vroege gebruikers noemen: je erft een werkboek van een voorganger. Tientallen tabbladen, honderden formules, en niemand weet meer hoe het in elkaar zit. In plaats van een halve dag reverse engineering open je de sidebar en vraag je: "vat dit werkboek samen." ChatGPT vertelt je welke tabbladen er zijn, hoe de formules aan elkaar hangen en waar de kwetsbare plekken zitten.
Concreet kan de sidebar:
- Complete spreadsheets genereren vanuit een tekstbeschrijving, inclusief meerdere gekoppelde tabbladen
- Bestaande formules uitleggen in begrijpelijke taal
- Rommelige data opschonen: duplicaten verwijderen, formaten normaliseren, structuur voorstellen
- Tot honderd formules tegelijk schrijven voor financiële modellen
- Logische fouten in je werkblad proactief signaleren
Bij elke actie geldt een "vraag-voor-je-schrijft"-protocol. ChatGPT toont eerst wat het wil wijzigen. Jij keurt goed of wijst af. Eerdere versies zijn met één klik terug te halen. Denk aan een collega die binnenloopt, je spreadsheet bekijkt en zegt: "zal ik dit even fixen?" Alleen hoef je niet te wachten tot de collega tijd heeft.
Business- en Enterprise-gebruikers krijgen er een extra laag bovenop: Skills. Dat zijn herbruikbare playbooks die ChatGPT leren hoe een specifieke workflow afgehandeld moet worden. Je bouwt er één, publiceert het naar je team, en iedereen krijgt consistente output. Handig als je maandelijks dezelfde rapportages draait.
Wie kan het gebruiken en wat kost het?
Iedereen met een ChatGPT-account. Sinds de GA-release op 5 mei is de sidebar beschikbaar voor alle plannen:
- Free (gratis): ja, met gebruikslimieten
- Plus (20 euro per maand): ja
- Pro (200 euro per maand): ja
- Business (20 tot 25 euro per seat per maand): ja, gratis preview tot 2 juni
- Enterprise (maatwerk): ja, gratis preview tot 2 juni
Even voor de beeldvorming: dit is geen apart product met een apart prijskaartje. Je ChatGPT-abonnement dat je toch al hebt, werkt nu ook in je spreadsheets. Na 2 juni telt het gebruik voor Business en Enterprise mee in het creditsysteem van het abonnement. Plus- en Pro-gebruikers werken met OpenAI's "agentic usage framework" waarbij je bij overschrijding extra credits kunt kopen.
De Business-prijs is in april verlaagd van 25 naar 20 euro per seat per maand bij een jaarcontract. Wie maandelijks betaalt, betaalt 25 euro. Vergelijk dat met Copilot in Microsoft 365 dat 30 euro per user per maand kost. Het verschil is relevant als je tien of meer licenties afneemt.
Eén kanttekening voor Nederlandse gebruikers: bij de bètastart in maart was de add-in voor consumer-plannen niet beschikbaar in de EU. Bij de GA-release in mei lijkt die beperking te zijn opgeheven, maar check voor de zekerheid of de add-in daadwerkelijk verschijnt in jouw Excel of Sheets.
Hoe verschilt dit van Copilot in Excel?
Microsoft lanceerde eind april een Copilot-update die Excel, Word en PowerPoint zelfstandig kan bedienen. Twee weken later zet OpenAI een concurrent in hetzelfde venster. De vergelijking is onvermijdelijk.
ChatGPT is sterker in het bouwen van werkbladen vanuit het niets en het uitleggen van complexe formules. Volgens OpenAI scoort het model 87,3 procent op de Investment Banking-benchmark, een test die financiële spreadsheetlogica beoordeelt. Copilot wint als je afhankelijk bent van draaitabellen, Power Query en VBA, die ChatGPT allemaal niet ondersteunt.
Het grootste verschil zit in bereik. ChatGPT werkt in zowel Excel als Google Sheets. Copilot bestaat alleen in Microsoft 365. Voor bedrijven die op Google Workspace draaien is ChatGPT de enige AI-sidebar die er is.
En dan de prijs. ChatGPT zit inbegrepen in je bestaande abonnement, vanaf gratis. Microsoft 365 Copilot kost 30 euro per user per maand. Dat is niet helemaal eerlijk vergeleken, want Copilot dekt je hele Office-suite en niet alleen Excel. Maar voor wie spreadsheetwerk zijn voornaamste reden voor Copilot is, wordt het verschil nu zichtbaar.
Op Hacker News valt het verschil in toon op. Waar gebruikers Copilot for Excel typeren als "useless, can't answer what is in cell A1", noemen dezelfde gebruikers ChatGPT's sidebar "already amazing" voor het uitleggen en bouwen van werkbladen. Dat zijn anekdotes, geen benchmark, maar ze zeggen iets over de gebruikservaring.
Overigens is kiezen niet per se nodig. Uit onderzoek van Forrester, gepubliceerd in februari 2026, blijkt dat 34 procent van de enterprise AI-deployments inmiddels meerdere platforms licentieert. Typisch Copilot voor Microsoft-gebonden werk en ChatGPT voor cross-platform taken. Die trend wordt met deze release sterker.
Drie dingen die je maandag kunt proberen
Het mooiste aan deze release is dat er niets te installeren, configureren of op te zetten valt. Drie experimenten voor de komende week:
Laat het je spreadsheet uitleggen. Open een bestaand werkboek dat iemand anders heeft gebouwd, liefst eentje waar je al maanden niet in durft te kijken. Vraag ChatGPT om het samen te vatten. Je krijgt een overzicht van de structuur, de belangrijkste formules en de logica erachter. Vroege gebruikers zeggen dat het "een halve dag gericht lezen" vervangt door een gesprek van tien minuten.
Schoon een rommelige export op. Exporteer een rapport uit je boekhoudsoftware, of dat nu Exact, Twinfield of iets anders is, en plak het in een nieuw werkblad. Vraag ChatGPT om de data op te schonen. Het herkent duplicaten, inconsistente formaten en fouten, en schrijft transformatieformules met een log van wat het heeft gewijzigd.
Bouw een model vanuit het niets. Beschrijf in drie zinnen een financieel model dat je nodig hebt. Bijvoorbeeld: "ik wil een cashflowprognose voor een webshop met seizoenspatroon, omzet 50.000 euro per maand, kosten 35.000, groei 8 procent per kwartaal." De add-in genereert gekoppelde tabbladen met consistente formules. Controleer de uitkomsten wel zelf. De formules kloppen in de meeste gevallen, maar niet altijd.
Waar gaan je spreadsheetdata naartoe?
Dit is de vraag die je privacyfunctionaris als eerste stelt. Het antwoord hangt af van je abonnement.
Business, Enterprise en Edu: je data wordt niet gebruikt voor modeltraining. OpenAI biedt een enterprise data protection agreement. Vergelijkbaar met wat je van Microsoft 365 gewend bent.
Plus en Pro: standaard consumer-privacybeleid. Je spreadsheetdata kan worden gebruikt voor modeltraining, tenzij je dit uitschakelt in je privacyinstellingen. OpenAI bouwde eerder een gratis filter om persoonsgegevens uit prompts te halen, maar dat werkt niet automatisch in de spreadsheet-sidebar.
Voor een Nederlandse ondernemer die klantgegevens, financiële data of personeelsinformatie in Excel verwerkt, is dat een wezenlijk verschil. Wie serieus met gevoelige data werkt, doet dat op een Business-plan of schakelt training-gebruik expliciet uit.
De sidebar-chats hebben in de huidige versie geen toegang tot ChatGPT Memory of connectors. Je spreadsheet-sessie staat op zichzelf. Dat beperkt de functionaliteit, maar beperkt ook wat er misgaat als er iets lekt.
Wat kan het nog niet?
De lijst is relevant voor wie overweegt Copilot te vervangen. Niet ondersteund zijn draaitabellen, Power Query en M-language, VBA-macro's, Office Scripts, data-validatieregels, externe database-connecties en geavanceerde grafieken. Alleen basisgrafieken werken.
Op Hacker News melden analisten dat de add-in "60 tot 70 procent van het werk" afdekt, maar dat technische werkboekcomponenten handmatig moeten. Daarnaast rapporteren meerdere gebruikers vertragingen van 15 tot 20 minuten voor eenvoudige spreadsheets bij hoge belasting op OpenAI's servers.
En tot slot een detail dat te belangrijk is om niet te noemen. Meerdere gebruikers signaleren dat ChatGPT "incorrecte verwijzingen overal verbergt, sommige extreem moeilijk te spotten". Controleer de output. Altijd.
Is dit relevant voor jouw bedrijf?
ChatGPT's spreadsheet-sidebar kost twintig euro per maand en dekt Excel plus Google Sheets. Microsoft 365 Copilot kost dertig euro per user per maand en dekt alleen Excel. Als spreadsheetwerk je voornaamste AI-behoefte is, is dat verschil moeilijk te negeren.
Maar het gaat verder dan geld. De echte verschuiving is dat AI nu zit in de tool waar je dagelijks in werkt. Niet als chatvenster op een apart tabblad, maar naast je cellen. Net als hoe Claude-agents je grootboek en pitchdeck overnemen, schuift ook OpenAI van "apart AI-product" naar "AI in je bestaande workflow".
Installeer de add-in, open je meest frustrerende werkblad en stel een vraag. De drempel is laag. Proberen kost niet meer dan vijf minuten. En als je op de hoogte wilt blijven van dit soort releases: schrijf je in voor onze gratis AI-nieuwsbrief.
