Watermerk

Een watermerk in de context van AI is een onzichtbare of moeilijk te verwijderen markering die wordt ingebed in tekst, afbeeldingen, audio of video om aan te geven dat de content door een AI-systeem is gegenereerd of bewerkt. Je ziet het niet met het blote oog, maar software kan het detecteren.

Waarom wordt het verplicht?

Artikel 50 lid 2 van de AI Act verplicht aanbieders van AI-systemen die synthetische content genereren om ervoor te zorgen dat de output machineleesbaar is gemarkeerd als kunstmatig gegenereerd. De oorspronkelijke deadline was 2 augustus 2026. Na het Omnibus-akkoord van mei 2026 is dit verschoven naar 2 december 2026. Systemen die na augustus 2026 op de markt komen, moeten direct bij lancering aan deze eis voldoen.

Hoe werkt het technisch?

Er zijn twee gangbare methoden:

• Metadata-markering. Informatie over de herkomst wordt opgeslagen in de metadata van een bestand, vaak via de C2PA-standaard (Coalition for Content Provenance and Authenticity). Platforms als Adobe, Google en OpenAI gebruiken dit al.
• Statistisch watermerk. Het AI-model bouwt een patroon in de output in dat statistisch detecteerbaar is maar voor mensen onzichtbaar. Bij tekst betekent dit een subtiele voorkeur voor bepaalde woordkeuzes, bij afbeeldingen een onzichtbaar patroon in de pixels. Anthropic gebruikt voor Claude de methode SynthID-Text van Google DeepMind, gepubliceerd in Nature in 2024.

Waar het niet werkt

Een statistisch watermerk heeft voldoende keuzevrijheid in de tekst nodig om een patroon te kunnen verstoppen. Bij een kort antwoord van een paar zinnen, bij code (waar weinig ruimte is om te variëren) en bij tekst die volledig is herschreven, blijft er te weinig patroon over om te detecteren. Een publieke tool waarmee je zelf een tekst op een watermerk kunt controleren, bestaat per augustus 2026 nog niet.

Wat betekent dit voor je bedrijf?

Als je een AI-tool gebruikt die content genereert voor klanten of voor publicatie, moet je per december 2026 kunnen aantonen dat die content als AI-gegenereerd herkenbaar is. In de praktijk betekent dit dat je werkt met tools die de markering automatisch inbouwen. De meeste grote aanbieders (OpenAI, Google, Anthropic, Adobe) doen dit al of zijn ermee bezig.