Regulatory sandbox

Een regulatory sandbox is een gecontroleerde proeffase waar bedrijven een AI-product kunnen ontwikkelen en testen met juridische begeleiding. Artikel 57 van de AI Act verplicht elke EU-lidstaat om ten minste een operationele sandbox te hebben. De oorspronkelijke deadline was 2 augustus 2026, maar het Omnibus-akkoord van mei 2026 verschoof dit naar 2 augustus 2027.

In de sandbox krijg je antwoord op concrete vragen: valt mijn product onder Annex III, welke technische documentatie is nodig, hoe verloopt de conformiteitsassessment? De begeleiding komt van de bevoegde nationale toezichthouder (in Nederland: AP en RDI).

Wat levert het een mkb'er concreet op?

Drie dingen die in praktijk de moeite waard maken:

• Boetebescherming. Artikel 57 lid 10 zegt dat administratieve boetes niet worden opgelegd voor schendingen die plaatsvinden binnen de sandbox, mits je het sandbox-plan en de aanwijzingen van de toezichthouder volgt. Voor een hoog-risico-systeem dat nog in ontwikkeling is, scheelt dat tot 7 procent van de jaarwereldomzet aan potentiele AI Act-boetes.
• Mkb-prioritering. Artikel 62 verplicht lidstaten om mkb'ers en startups voorrang te geven bij toelating tot de sandbox, met afzonderlijke kanalen en lagere drempels dan voor grote bedrijven.
• Versnelde route naar conformiteitsmarking. Documentatie die je in de sandbox opbouwt (technische bestanden, test-rapporten, risico-assessments) telt mee voor de uiteindelijke conformiteitsassessment. Je hoeft het niet twee keer te doen.

De stand in Nederland

Nederland loopt achter: het Vormvoorstel Nederlandse regulatory sandbox is gepubliceerd en in april 2026 startte de internetconsultatie voor de uitvoeringswet, maar de sandbox is nog niet operationeel. Spanje, Duitsland en Frankrijk hebben hun sandbox al actief of in eindfase. Met de verschoven deadline van augustus 2027 heeft Nederland nu een jaar extra, maar de achterstand op andere landen blijft.